E-readers zijn hot. Kleine apparaatjes waarop je digitale boeken, nieuws en eigen aantekeningen kunt lezen. Om de haverklap verschijnen er nieuwe op de markt die strijden om de gunst van de lezer. Wat is de stand van zaken rondom e-readers, en is de langverwachte doorbraak nu eindelijk in zicht? "Voorlopig is het nog een te dure omslag voor je boeken."

De e-booklezer Iliad laat zich het best omschrijven als een fotolijstje met daarin een pagina uit een boek. Het is net echt papier, maar wat je ziet is digitaal. De haarscherpe zwartwitte letters lijken in niets op wat je gewend bent aan letters op een beeldscherm. Het scherm zendt geen licht uit, waardoor de tekst ook buiten, en zelfs in fel zonlicht, makkelijk te lezen is. Tel daarbij op dat het beeld niet trilt, waardoor lezen niet vermoeiend voor de ogen is, en je kunt je voorstellen dat het lezen van een tekst op zo'n apparaat net zo makkelijk gaat als het lezen van papier. En voor de sceptici onder u: dat is dus ook echt zo.

De Iliad en soortgelijke apparaten maken gebruik van elektronisch papier waarbij het beeld wordt gevormd door elektronische inkt, ofwel eInk. Een paar jaar geleden betekende deze technologie een doorbraak. De huidige generatie e-booklezers zoals de Iliad, de Kindle en de Cybook, maakt mogelijk wat voorheen met eerdere e-booklezers niet mogelijk was, namelijk lezen van een beeldscherm alsof het gedrukt staat.

Boekenketen
Sinds september 2007 verkoopt de Nederlandse boekenketen Selexyz de Iliad voor 649 euro. De verkoop van een boekenlezer en digitale boeken in handen van een grote boekenketen, dat moest haast wel een succes worden. Helaas valt het aantal beschikbare titels in de Selexyz-winkel vooralsnog wat tegen: ongeveer 15.000 Engelstalige en circa 100 Nederlandstalige in Mobipocket-formaat. Je kunt hier boeken als ‘Tirza’ van Arnon Grunberg, ‘Het Schervengericht’ van A.F. Th. en ‘Baantjer’ downloaden. De prijs ligt tussen 7 en 18 euro. Zo betaal je 9,65 euro voor een Baantjer als download en 9,95 euro voor een papieren versie. Maar gemiddeld ligt de prijs van een download 5 euro lager, vertelt Igor Verhoeven, manager e-commerce van Selexyz. Naast Mobipocket kan de Iliad ook overweg met pdf-formaat, ahoewel de gratis pdf's op de website van Selexyz niet speciaal bedoeld zijn voor de Iliad. "De opmaak van een pdf is in de regel zwaar (vanwege de reclame die in gratis downloads zit - red), en Iliad is vanwege het beperkte geheugen niet zo goed in staat met zware grafische bestanden om te gaan."

De Iliad is een alleskunner, maar de marketing eromheen is heel slecht. Dat vindt althans Jak Boumans, specialist op het gebied van elektronische boeken en de content hiervoor. "Het apparaat is op de markt gegooid zonder titels. Selexyz verkoopt hem maar er zit geen bundel achter. Ze hadden Apple als voorbeeld moeten nemen: daar werd met de iPod tegelijkertijd een dienst gelanceerd, waardoor legaal downloaden mogelijk en betaalbaar werd. Amazon probeert deze formule nu uit met de Kindle."

De Kindle werd eind november 2007 met veel mediagekletter gelanceerd. Allesverkoper Amazon verkoopt dit apparaatje voor 399 dollar vooralsnog alleen in Amerika. Lelijk, lomp en onooglijk, waren de eerste geluiden. Maar journalisten die hem in bruikleen hadden, zijn er erg over te spreken. In de speciale Kindle-winkel zijn in totaal rond de 100.000 titels te koop voor 9,99 dollar, ook de nieuwste boeken. Deze boeken zijn zo beveiligd dat ze alleen op de Kindle te lezen zijn. Hij maakt gebruik van het snelste mobiele telefoonnetwerk - het zogeheten whispernet - waardoor de boeken binnen een paar seconden gedownload zijn. Dit maakt de Kindle aantrekkelijk om kranten mee te lezen. Amerikaanse kwaliteitskranten als The Times, Wall Street Journal en Washington Post zijn met Amazon in zee gegaan en bieden hun abonnementen digitaal aan.

Stammenstrijd
Zo op het eerste oog lijkt de Kindle voor boeken wat de iPod voor muziek is geweest. Wanneer kunnen we dit apparaat in Nederland verwachten? Frits Hoff, directeur van Edupaper en specialist in elektronisch papier, betwijfelt of de Kindle naar Nederland komt. "De Nederlandse markt is te klein voor Amazon. Dat maakt het voor uitgeverijen ook minder interessant te investeren in dit soort nieuwe ontwikkelingen."

Ook Igor Verhoeven van Selexyz bespeurt terughoudendheid bij uitgeverijen. “Een boek kan net als een mp3 illegaal gedownload worden. Uitgevers zijn bang dat het ten koste gaat van de verkoop.” Volgens Verhoeven is die angst niet helemaal terecht. “De parallellen met de muziek- en filmwereld liggen er al. Voor een deel is het koudwatervrees. De conclusie van de afgelopen jaren is dat je het simpelweg niet tegen kunt gaan, de markt vraagt erom.”

Ook Frits Hoff van Edupaper ziet overeenkomsten met de muziekwereld. "In de muziekindustrie is het hele DRM-verhaal (Digital Rights Management) aan het verdwijnen. Anderzijds heeft Amazon de e-book zo goedkoop gemaakt dat mensen DRM accepteren. Dit zijn twee interessante ontwikkelingen: maak het boek DRM-loos of zo goedkoop dat mensen de DRM accepteren."

Net als de Kindle heeft Sony's Reader een eigen formaat dat alleen in de webshop van Connect aangeschaft kan worden. Dit is een reden voor Edupaper om dit apparaat niet in Nederland te distribueren. "We hebben gemerkt dat onze klanten dat toch niet accepteren. De Cybook daarentegen ondersteunt juist zoveel mogelijk formaten, zelfs mp3. Dat is een beetje de open source-gedachte die wij ook graag aanhangen."

Doorbraak
In de Verenigde Staten is het lezen van de (kwaliteits)krant op de e-reader al dagelijkse kost. Wanneer kunnen we dat in Nederland verwachten? Het European Centre for Digital Communication (EC/DC) voert momenteel samen met vijf Nederlandse kranten een pilot uit waarin journalistieke formats worden uitgeprobeerd op verschillende apparaten. Onlangs verklaarden NRC Handelsblad en de Volkskrant tegenover Emerce dat ze de plannen om deze kranten beschikbaar te maken voor e-booklezers nog even in de ijskast zetten. Volgens de uitgevers zijn de apparaten nog te duur en niet optimaal om een krant mee te lezen. Zij verwachten dat een doorbraak nog twee tot drie jaar op zich laat wachten.

Na een korte pilot in drie filialen, verkopen nu alle Selexyz-winkels de Iliad. Maar wie koopt er voor 650 euro een apparaat waar weinig Nederlandse titels voor beschikbaar zijn? "De early adaptors," weet Igor Verhoeven, "mensen die lang hebben gewacht op deze technologie. Het is nu geen prototype meer maar een echt apparaat dat commercieel ondersteund wordt. De kopers variëren van ontwikkelaars tot academici die daar hun documenten op willen zetten, van studenten tot mensen die een nieuw gadget willen en de prijs geen bezwaar vinden." En wat moet er gebeuren voordat de e-book doorbreekt? "Meer Nederlandstalige content", zegt Frits Hoff zonder aarzelen. "De prijs is al flink gezakt nu de Cybook nog maar 350 euro kost." Igor Verhoeven vindt het nodig dat uitgevers nu de stap gaan zetten. "De top 250 aan leesboeken moet beschikbaar komen." Jak Boumans denkt dat de prijs onder de 100 euro moet zakken. "Nu is het vooral een dure boekomslag. En eigenlijk zou het apparaat moeten worden weggegeven. Koop een boek, krijg het apparaat erbij."

Of moeten we toch wachten totdat Apple zich op dit strijdtoneel begeeft?

www.hccmagazine.nl

••• BRIGHT.NL: VIDEO UITPAKPARTY iLiad (28.07.06)

••• MOBILEREAD » iRex iLiad Reader

• • • iLiad Forum