27 Leerlingen van het Bonnefantencollege in Maastricht kunnen vanaf volgende week een deel van hun boeken thuis laten. In plaats daarvan krijgen ze een iLiad, een apparaatje bestaande uit een beeldscherm, een accu en een geheugen. Zij zijn de eersten in Nederland, maar spoedig zullen anderen volgen. De schooltas lijkt het einde van zijn levenscyclus te naderen. Alle boeken van de hele middelbare schooltijd kunnen moeiteloos in het geheugen van de iLiad.

Volgens de Eindhovense fabrikant iRex Technologies kunnen er zelfs oneindig veel boeken in, maar dat is in Maastricht nog niet het geval. Voorlopig gaat het om een experiment met maar een paar schoolvakken.

Het scherm is maar een half A4 groot, en geeft alleen wit, zwart en grijs weer. Dus moet voor veel boeken een heel nieuwe lay-out worden gemaakt. ThiemeMeulenhoff, die de boeken voor Nederlands en geschiedenis heeft geleverd, werkt graag mee, want de uitgever ziet een grote toekomst voor deze techniek.

Laptop is te bepalend
Veel scholen werken met laptops. Die hebben grote voordelen: kleurenscherm, toetsenbord, toegang tot internet. Maar volgens Frits Hoff, directeur van Edupaper, een bedrijfje dat onderwijstoepassingen zoekt en ontwikkelt voor de iLiad, heeft de laptop ook grote nadelen. Je kunt er gemakkelijk op kliederen. En de tekst kan thuis op de pc worden gezet.

“Een laptop in de klas is heel bepalend. Leerlingen kunnen zich achter al die schermen verschuilen. Er is altijd het risico dat leerlingen op het internet andere dingen zitten te doen. En dan nog het lawaai van het toetsenbord”, zegt hij in De Volkskrant.

E-book nooit populair geworden
De iLiad is het beste te vergelijken met een e-book. Volgens Wikipedia is een e-book een elektronische (of digitale) versie van een boek. De term wordt echter ook gebruikt om een gespecialiseerd apparaat te beschrijven waarmee men e-books kan lezen: de e-booklezer.

Een paar jaar geleden, tijdens de internethype, werd het e-book een mooie toekomst voorspeld, maar ondanks dat gebruikers veel gratis titels kunnen downloaden, zijn e-books nooit populair geworden.
Het grootste probleem zat ‘m in het feit dat er geen goede leesapparaten waren.

Pocket-pc’s met Microsoft Reader zijn technisch gezien goed, maar lastig af te lezen door hun kleine scherm. Sinds de introductie van de Sony Librie, in 2004, is er weliswaar een goede e-booklezer op de markt, maar die verplicht gebruikers om content te kopen via de server van Sony.

Ook in volle zonlicht
Sinds juni 2005 is er met de iLiad een nieuwere versie, ontwikkeld door het Eindhovense bedrijf iRex. Dit apparaat werkt niet met een lcd-scherm zoals een pocket-pc, maar met elektronisch papier. Op e-papier kan de tekst gewist en herschreven kan worden dankzij e-ink, een dunne maar stevige folie waarin de bolletjes inkt vast zitten die door stroom wel of niet naar het scherm gaan en zodoende een wit of zwart puntje geven.

Het bijzondere is dat die bolletjes op hun plaats blijven als de stroom wordt uitgeschakeld waardoor er veel energie bespaard wordt en e-books dus veel langer met een accu doen.

Nog een verschil met een lcd-scherm is dat er in e-papier geen verlichting zit. Dat bespaart niet alleen stroom, maar maakt het apparaat ook lichter en robuuster. Doordat elektronisch papier alleen met ‘opvallend’ licht werkt, is het de enige techniek die het mogelijk maakt digitaal te lezen in het volle zonlicht.

20 uur stroom
Het gewicht is 390 gram en in dit apparaat passen honderden studieboeken, readers en syllabi. Het scherm is iets kleiner dan A5, groot genoeg om veel tekst te zien, klein genoeg om handig mee te nemen. Dankzij het touchscreen kun je in het scherm opdrachten geven, maar de belangrijkste opdrachten zijn voorzien van knoppen rondom het scherm. Links zitten de navigatieknoppen en met de pageturner kun je met je duim makkelijk de pagina’s “omdraaien”.

Onderaan de iLiad bevinden zich de containerknoppen waarmee de gebruiker snel naar de inhoud van kranten, boeken, eigen documenten en eigen aantekeningen kan navigeren. De lithium ion batterij levert stroom voor twintig uur, dat betekent dat de gebruiker een week lang drie uur per dag kan lezen of schrijven.

Het opstarten gaat sneller dan een laptop. Op het touchscreen staat een virtueel toetsenbord zodat je ook onderweg kunt typen met je stylus (pennetje), alhoewel dat niet echt handig is. Een opvouwbaar toetsenbord zou handiger zijn, of een op tafel geprojecteerd toetsenbord.

De symbolen van de iLiad zijn nog niet zo logisch dat men het zonder handleiding af kan. Het scherm werkt wel erg prettig, het heeft vrijwel geen last van reflecties, is lekker scherp en biedt een goed contrast.

XML
Bij het apparaat hoort software voor pc of laptop die verschillende formaten (zoals txt of pdf ) omzet naar XML. Steeds meer bestanden zullen beschikbaar komen in het iLiad-formaat zodat er geen conversie nodig is. Bestanden van de pc of laptop kunnen via USB, CF, SD of WiFi worden overgezet op het e-book.

Standaard beschikt het apparaat over een 128 Mb intern Flash geheugen, wat genoeg is voor ongeveer dertig boeken of kranten. Uitbreiden met een extern geheugen is mogelijk, waardoor de capaciteit en mogelijkheden van het e-book flink vergroot kan worden.

••• BRIGHT.NL: VIDEO UITPAKPARTY iLiad (28.07.06)

••• MOBILEREAD » iRex iLiad Reader

• • • iLiad Forum